Journal of Community Health Research

en تفاوت های جنسیتی در بروز دیابت نوع 2 و عوامل روانی- اجتماعی مرتبط Gender Differences in Incidence of Type 2 Diabetes and Related Psychosocial Factors عمومى General پژوهشي Research   چکیده مقدمه: دیابت یکی از بیماری های مزمنی است که باعث بروز سایر بیماری های مزمن می شود. بروز آن در جوامع مختلف از جمله ایران رو به افزایش است. این مطالعه با هدف بررسی تفاوت های جنسیتی در بروز دیابت نوع 2 و عوامل روانی اجتماعی مرتبط با آن انجام شد. روش کار: این مطالعه مقطعی در سال 1398 در بین افراد 20 تا 60 سال انجام شد. تمامی 600 شرکت کننده، متاهل و ساکن کرمان بودند. با استفاده از روش نمونه گیری چند مرحله ای، 300 مرد و 300 زن انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه و شامل 3 بخش بود: متغیرهای جمعیت شناختی - اجتماعی، متغیر سبک زندگی سالم و متغیر استرس ادراک شده. تجزیه و تحلیل آماری با استفاده از آمار توصیفی، آزمون لامدا، آزمون تی دو نمونه مستقل و رگرسیون لجستیک باینری انجام شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS 23 استفاده گردید. سطح معناداری پژوهش 05/ =0 p  در نظر گرفته شد. یافته ها: میانگین (انحراف معیار) نمره فعالیت بدنی زنان به طور معنی داری پایین تر از مردان بود: (7.6 (2.3) در مقابل 8.2 (2.7) (P=0.006) . در همین راستا، میانگین نمره (انحراف معیار) رژیم غذایی سالم در بین زنان به طور معناداری بیشتر از مردان بود: (18.6 (3) در مقابل 18 (2.4)،  (P<0.001)  . میزان اجتناب از مصرف دخانیات و الکل در بین زنان به طور معنی‌داری بیشتر از مردان بود: (19.4 (1.3) در مقابل 17.9 (2.6)، (P<0.001 . نتایج رگرسیون لجستیک چندگانه نشان داد که در گروه زنان، شانس ابتلا به دیابت با سطح استرس ادراک شده  (OR=1.21)، سطح فعالیت های ورزشی (OR=0.48) و تحصیلات رابطه معناداری دارد.  سطح تحصیلات و رژیم غذایی سالم نیز تاثیر معنی داری بر شانس ابتلای مردان به دیابت دارد (به ترتیب 63/0 =OR 63/0   و 35/1). نتیجه‌گیری: ازبین شاخص‌های سبک زندگی سالم، انجام ورزش و فعالیتهای بدنی در زنان و داشتن رژیم غذایی سالم در مردان در پیش‌بینی خطر ابتلا به دیابت مؤثر بود. همچنین میزان استرس اجتماعی ادراک شده، یکی از مهمترین عوامل در ایجاد دیابت فقط در زنان بود. بنابراین، شناخت عوامل مؤثر بر دیابت در مردان و زنان به طور جداگانه بسیار مهم است. این امر می تواند ابزار تحلیلی مناسبی برای جامعه شناسان و محققین سلامت در شناخت و تمرکز بر این معضل و همچنین برای سیاست گذاران سلامت در جهت کاهش و کنترل عوامل زیان آور باشد.   Abstract Introduction: Diabetes is one of the chronic diseases which causes other chronic diseases. The incidence of it is increasing in different societies, including Iran.  This study aimed to investigate Gender  differences in incidence of type 2 diabetes and  related psychosocial factors. Methods: This was a cross-sectional study conducted in 2019 among people with the age group of 20 to 60. All the 600 participants were married and lived in Kerman. Using multi-stage sampling, 300 men and 300 women were selected. Data were collected through a questionnaire which included 3 sections as follows: Social demographic variables, healthy lifestyle variabl and perceived stress variable. Statistical analysis was done through descriptive statistics, Lambda test, Independent sample T -test and Binary Logistic regression. The SPSS 23 was used to perform the data analysis. The significance level of the study was considered to be p=0.05. Results:    The mean (SD) score of physical activity for women was significantly lower than men: (7.6 (2.3) vs. 8.2 (2.7) (P=0.006) ). In the same vein, the mean (SD) score of healthy diet among women was significantly higher than men:  (18.6 (3) vs. 18 (2.4),( P<0.001) ). The rate of avoidance of tobacco and alcohol consumption among women was significantly higher than men:( 19.4 (1.3) vs. 17.9 (2.6),( P<0.001) ).  results of multiple logistic regression showed that in the group of women, the chance of developing diabetes was significantly related to perceived stress level (OR=1.21), level of sports activities OR=0.48) (and education. Education level and health diet also had a significant effect on men's odds of developing diabetes (OR=0.63, 1.35, respectively). Conclusion: Among the indicators of healthy lifestyle, doing exercise in women and having a healthy diet in men were effective in predicting the risk of diabetes. In addition, the amount of perceived social stress was one of the most important psychological factors in the development of diabetes just in women. Therefore, it is crucial to recognize the factors affecting diabetes in both men and women separately. and This can be an appropriate analytical instrument for sociologists and health researchers to recognize and focus on this problem as well as for health policy makers to reduce and control harmful factors.   دیابت نوع 2, تفاوت جنسیتی, عوامل اجتماعی, استرس ادراک شده Type 2 Diabetes, Gender difference, Social factors, Perceived Stress 117 125 http://jhr.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1520-2&slc_lang=en&sid=1 azam alizadeh اعظم علیزاده a-alizadeh@pnu.ac.ir Yes Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, Payame Noor University, Tehran, Iran. گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. parvaneh danesh پروانه دانش p_danesh@pnu.ac.ir No Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, Payame Noor University, Tehran, Iran. گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. amir maleki امیر ملکی a_maleki@pnu.ac.ir No Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, Payame Noor University, Tehran, Iran. گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. Fatemeh Javaheri فاطمه جواهری No Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran. گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.