en بررسی روند تغییرات غلظت فلوئوردر آبهای زیرزمینی با استفاده از تکنیک زمین آمار و پهنه بندی آن در سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS ، مطالعه موردی: چاههای آب شرب دشت یزد- اردکان بهداشت محیط Environmental Health پژوهشي Research <p>زمینه و هدف: تحقیقات انجام شده نشان داده است که وجود فلوئور در آب آشامیدنی در محدوده استاندارد میتواند در پیشگیری از پوسیدگی دندان کمک کند. در عین حال غظلت بالاتر از حد مجاز آن در آب شرب موجوب بیماری فلوئورزیس دندانی و استخوانی می شود. با توجه اهمیت میزان فلوئور در آب آشامیدنی و همچنین توانایی سیستم اطلاعات جغرافیایی در تحلیل مکانی عوامل مختلف موجود در آب های زیر زمینی در این مطالعه غلظت فلوئور در دشت یزد-اردکان با استفاده از دو مدل IDW(Inverse Distance Weighting) و کریجینگ مورد بررسی قرار گرفته است. مواد و روش ها: در این مطالعه از داده های مربوط به وضعیت کیفی آب های زیر زمینی شرکت آب منطقه ای استان یزد و میانگین سالیانه فلوئور در سال 1393 استفاده گردیده است. داده های مذکور مربوط به 76 حلقه چاه روستایی و 107 حقله چاه شهری در محدوده مورد بررسی بود. میزان فلوئور موجود در آب های زیرزمینی مناطق روستایی و شهری پس از مقایسه با استاندارد ایران، در محیط نرم افزار Arc GIS مورد تحلیل مکانی با دو روش درون یابی IDW و کریجینگ قرار گرفت . نتایج: میانگین غلظت فلوئور در مناطق روستایی برابر با 68/0 میلی گرم در لیتر و در مناطق شهری برابر با 7/0 میلی گرم در لیتر بود. با توجه به حداقل و حداکثر غلظت فلوئور و انحراف از معیار 364/0 نواسانات غلظت فلوئور در مناطق روستایی بیشتر بود. برای هر دو منطقه روستایی و شهری روش درون یابی کریجینگ شرایط بهینه تری را نسبت به روش IDW داشت. نتیجه گیری: ساکنین مناطق جنوبی دشت یزد اردکان با مشکل کمبود فلوئور در آب آشمامیدنی و خطر پوسیدگی دندان بیشتری مواجه هستند و باید مدیریت لازم در این مناطق صورت گیرد. روش های زمین آمار میتواند کمک شایانی به درک بهتر مسایل زیست محیطی نمایند.</p> <p>Background and Objective: Studies have shown that the presence of standard amount of fluoride in drinking water can prevent tooth decay. Meanwhile, higher concentration than permitted amount in drinking water causes bone disease and dental fluorosis. Given the importance of fluoride in drinking water and also GIS ability in spatial analysis of various factors in the groundwater, in this study the concentration of fluoride in the plain of Yazd-Ardakan has been investigated using two IDW (Inverse Distance Weighting) and Kriging models. Materials and Methods: In this study, the data on the water quality of underground water of Yazd Regional Water Company and the average annual fluoride in 2014 were used. The data were related to 76 rural wells and 107 urban wells in the studied area. The rate of fluoride in groundwater in rural and urban areas was compared to the standard amount in Iran and then was analyzed via Arc GIS software using IDW and Kriging interpolation methods. Results: The mean concentration of fluoride was 0.68 mg/l in rural areas and 0.7 mg/l in urban areas. With regard to the minimum and maximum concentrations of fluoride and standard deviation of 0.364, fluoride concentration fluctuations in rural areas were higher than urban areas. For both rural and urban areas Kriging interpolation method was more efficient than IDW method. Conclusion: The residents of southern districts of Yazd-Ardekan are more facing the shortage of fluoride in drinking water and the risk of tooth decay and necessary management should be done in these areas. Geo-statistical methods can greatly help understand environmental issues.</p> غلظت فلوئور, سیستم اطلاعات جغرافیایی, درون یابی, آب آشامیدنی fluoride concentration, geographic information systems, interpolation, drinking water 220 233 http://jhr.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1100-3&slc_lang=en&sid=1 razieh charkhkarzadeh راضیه چرخکارزاده r.ch1733@ssu.ac.ir No zahra derakhshan زهرا درخشان z_d_derakhshan@yahoo.com No mohammad miri محمد میری m_miri87@yahoo.com Yes mohammad hasan ehramposh محمد حسن احرامپوش ehrampoush@ssu.ac.ir No mohammad hasan lotfi محمد حسن لطفی lotfi@yahoo.com No vahid jafari nodoshan وحید جعفری ندوشن jafari@yahoo.com No