en بررسی عوامل مرتبط با مرگ‌ومیر کودکان زیر یک‌سال در شهرستان یزد بین سال‌های 1390، 1391 و 1392 بهداشت عمومی Public Health پژوهشي Research مقدمه: تأمین، حفظ و ارتقاء سطح سلامت کودکان زیر یکسال به عنوان یک گروه آسیب‌پذیر در خدمات بهداشتی - درمانی جایگاه ویژه‌ای دارد. ﻣﺮگ-وﻣﻴﺮ ﻛﻮدﻛﺎن زﻳﺮ ﻳﻜﺴﺎل ﻳﻜﻲ از ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﺷﺎﺧﺺ‌ﻫﺎی ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ ﻣﻲ‌ﺑﺎﺷﺪ و ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﺷﺎﺧﺺ ﺗﻌﻴﻴﻦ وﺿﻌﻴﺖ ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ ﻳﻚ ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﺳﻄﺢ زﻧﺪﮔﻲ ﻳﻚ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲﺷﻮد. مطالعه حاضر با هدف بررسی علل مرگ‌ومیر کودکان زیر یک‌سال تحت پوشش مرکز بهداشت شهرستان یزد طی سال‌های 90-92 صورت گرفت. روش: در این مطالعۀ توصیفی – تحلیلی که به روش گروه‌های کنترل- شاهد انجام شد، پروندۀ کلیه کودکان فوت شده زیر یک‌سال در شهرستان یزد به عنوان جامعۀ آماری در نظر گرفته شد و به ازای هر پروندۀ کودک فوت شده، پروندۀ دو کودک زنده نیز بررسی شد. اطلاعات از طریق مراجعه به پایگاه-های بهداشت شهرستان و با بررسی پروندۀ کودکان، به دست آمد. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS20 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج: در مجموع 116 پروندۀ کودک فوت شده که بررسی شد؛ 4/41 درصد کودکان فوت شده پسر و 6/58 درصد دختر بوده‌اند. متغیرهایی همچون نوع ازدواج والدین، تحصیلات پدر و مادر، نوع زایمان و تعداد حاملگی،های قبلی با مرگ‌ومیر کودکان رابطۀ معناداری دارند. نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد توجه خاص به نوزادان به هنگام تولد، افزایش سطح آگاهی بهداشتی مادران و خانواده‌ها، ارائۀ مراقبت‌های استاندار قبل و حین بارداری، تدوین برنامه‌هایی جهت ارتقاء وضعیت اقتصادی - اجتماعی و فرهنگی زنان و مردان نقش مؤثری در کاهش مرگ‌ومیر کودکان داشته باشد. Background: Provision, maintaining and improving health status of one year old and younger children as a vulnerable group has been considered as an important issue pertaining to healthcare/medical services. Index of mortality of under one year old children is among most important healthcare indices and is known as the most important index of healthcare status of any society as well as the quality of life in any region. The present study aims for examining causes of mortality amongst one year old and younger children who were covered by health centers in Yazd city during 2011 to 2013 period. Materials and Methods: This descriptive-analytical study was conducted using control-test group method. All recorded cases of mortality for children in Yazd city during the first year of their life were included in statistical population, while for each case of mortality two cases of living children were examined as control group. The data were collected by direct visits on healthcare centers in the city and examining case files for children. Obtained data were analyzed using SPSS 20 software package. Results: 116 mortality cases were examined in total which included 41.4% boys and 58.6% girls. Some variables such as type of marriage between parents, mother and father’s education level, type of labor and number of previous pregnancies were significantly related to children’s mortality rate. Conclusion: suggest that paying specific attention to infants at the time of birth, improving knowledge level amongst mothers and families, providing standard level healthcare prior to pregnancy and after that, and also developing programs which aim for improving economic-social and cultural status amongst women and men would be effective on reducing children mortality rates. مرگ‌ و میر نوزادی, عوامل مستعد کننده, زایمان زودرس, خفگی, ناهنجاری Infant mortality, Susceptibility factors, Premature labor, Suffocation, Abnormality 29 37 http://jhr.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1089-1&slc_lang=en&sid=1 Abbas Askari Nodoushan عباس عسکری ندوشن aaskarian@yazd.ac.ir No Yazd university دانشگاه یزد Hossein Fallah zade حسین فلاح زاده ابرقویی hofaab@yahoo.com No Medical science univesity of yazd دانشگاه علوم پزشکی Hassan Fallah madvari حسن فلاح مدواری hassan67_2012@yahoo.com Yes Yazd university دانشگاه یزد